Οι κυρίαρχες μορφές κοινωνικού ελέγχου είναι τεχνολογικές με καινούργια έννοια. Χωρίς αμφιβολία, η τεχνική δομή και η αποτελεσματικότητα του μηχανισμού παραγωγής και καταστροφής στη σύγχρονη περίοδο υποβοήθησαν την υποταγή του πληθυσμού στον τωρινό καταμερισμό της εργασίας. Ακόμη αυτή η ενσωμάτωση συνοδεύτηκε πάντοτε από περισσότερο έκδηλες μορφές καταναγκασμού, όπως η απώλεια των μέσων συντήρησης, η οργάνωση της δικαιοσύνης, της αστυνομίας, του στρατού. Αυτό συνεχίζεται και τώρα. Σήμερα όμως ο τεχνικός έλεγχος έχει γίνει η ενσάρκωση της λογικής, είναι στην υπηρεσία όλων των ομάδων, όλων των κοινωνικών συμφερόντων – έτσι ώστε κάθε αντίθεση να μοιάζει ακατανόητη και κάθε αντίσταση αδύνατη.

Στα πιο προχωρημένα τμήματα αυτού του πολιτισμού, ο κοινωνικός έλεγχος έχει  ε ν α γ ω γ η θ ε ί  τόσο βαθιά ώστε δεν πρέπει να μας ξαφνιάζει το γεγονός ότι οι δυνάμεις αντίδρασης του ατόμου έχουν υποστεί έντονη αλλοίωση. Η πνευματική και συναισθηματική άρνηση του κομφορμισμού θεωρούνται σαν δείγμα νεύρωσης και αδυναμίας. Αυτή είναι η κοινωνικό-ψυχολογική πλευρά του σημαντικότερου πολιτικού γεγονότος της σύγχρονης εποχής…της εξαφάνισης των ιστορικών εκείνων δυνάμεων που, στο προηγούμενο στάδιο, εκπροσωπούσαν καινούργιες δυνατότητες και μορφές ζωής.

Αλλά ο όρος «εναγώγηση» δεν εκφράζει και τον τρόπο που το άτομο αναπαράγει και διαιωνίζει τους εξωτερικούς ελέγχους που η κοινωνία ασκεί επάνω του. Ο όρος αυτός εκφράζει τα περισσότερο ή λιγότερο αυθόρμητα στάδια από τα οποία το Εγώ εισάγει το «εξωτερικό» στο «εσωτερικό». Έτσι η εναγώγηση αντιμετωπίζει την ύπαρξη μιας εσωτερικής ανταγωνιστικής διάστασης που διαχωρίζεται από εξωτερικές επιταγές – μία συνείδηση κι ένα ασυνείδητο καθαρά ατομικά και  διαφορετικά απ’ τις δημόσιες εκδηλώσεις και τη δημόσια συμπεριφορά. Σ’ αυτή τη περίπτωση η ιδέα μιας «εξωτερικής ελευθερίας» θα έβρισκε την πραγματοποίηση της…θα όριζε τον ιδιωτικό χώρο που μέσα του ο άνθρωπος θα μπορούσε να γίνει και να παραμείνει ο «εαυτός» του.

Η τεχνολογική πραγματικότητα, σήμερα, κατέκλυσε αυτό τον ιδιωτικό χώρο και τον περιόρισε. Το άτομο έχει κατακτηθεί ολοκληρωτικά από τη μαζική παραγωγή και διανομή και η βιομηχανική ψυχολογία έχει από καιρού ξεπεράσει τα όρια του εργοστασίου. Τα διάφορα στάδια εναγώγησης αποκρυσταλλώθηκαν σε σχεδόν μηχανικές αντιδράσεις. Άρα δεν υπάρχει προσαρμογή αλλά μίμησις, άμεση ταύτιση του ατόμου με την κοινωνία  τ ο υ  και, μέσα από αυτή, με την κοινωνία στο σύνολό της…

(Χ. Μαρκούζε, ο μονοδιάστατος άνθρωπος, σ.40-41)

10 Φεβρουαρίου 2013

Λίγα λόγια για την “εναγώγηση” του κοινωνικού ελέγχου

Δημοσιεύθηκε: 10 Φεβρουαρίου 2013 / 0 Σχόλια
Οι κυρίαρχες μορφές κοινωνικού ελέγχου είναι τεχνολογικές με καινούργια έννοια. Χωρίς αμφιβολία, η τεχνική δομή και η αποτελεσματικότητα του μηχανισμού παραγωγής και καταστροφής στη σύγχρονη περίοδο […]
7 Φεβρουαρίου 2013

Διάφορα

Δημοσιεύθηκε: 7 Φεβρουαρίου 2013 / 0 Σχόλια
5 Φεβρουαρίου 2013
supermarket-mania_1.jpg

Η καταναλωτική χειραγώγηση από τα σούπερ μάρκετ… στις σελίδες του Economist

Δημοσιεύθηκε: 5 Φεβρουαρίου 2013 / 0 Σχόλια
Τίποτε δεν είναι τυχαίο στο σούπερ μάρκετ Ενας κόσμος φτιαγμένος να παίζει με το υποσυνείδητό μας για την καλύτερη προώθηση των προϊόντων Eίναι βέβαιο ότι και […]
1 Φεβρουαρίου 2013

Συναυλία από τις καταλήψεις Σινιάλο και Παπουτσάδικο στο ΤΕΙ Αθήνας, Παρασκευή 1 Φλεβάρη στις 9μμ

Δημοσιεύθηκε: 1 Φεβρουαρίου 2013 / 0 Σχόλια